Domaradzki

Herb Ostoja rodziny Domaradzkich z 1613 roku¹.

Domaradzki (Domaracki) – odwieczna szlachta, stara rycerska rodzina, zacna i dla Polski wielce zasłużona, pieczętująca się herbem Ostoja, należąca do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców). Nazwisko wywodzą od majątku Domaradzice w Ziemi Sandomierskiej.

Historia rodziny

• Kronikarz Jan Długosz w swoim dziele „Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis” wymienił właścicieli Domaradzic (parafia Szczeglice) w II połowie XV w. Byli to: Derslaus Gomolka de Accipitribus (z rodu Jastrzębców), Luthek Wolyek, Koth, Dyak, Bloszno².

• W pierwszym drukowanym polskim herbarzu p.t. „Herby rycerstwa polskiego”, wydanym w Krakowie w 1584 roku, autor Bartosz Paprocki wspomniał Domaradzkich herbu Ostoja (w herbarzu Domaraccy) jako dom starodawny i znaczny, osiadły w województwie sandomierskim³.

• Spośród polskich twórców herbarzy najobszerniej ród Domaradzkich herbu Ostoja opisali Adam Boniecki i Artur Reiski w „Herbarzu polskim”. Oto większy fragment tego opisu: ... z Domaradzic w powiecie sandomierskim. W drugiej połowie XV-go wieku, dziedzicami tej wsi są: Dersław Gomołka h. Jastrzębiec i Lutek Wołek, Kot, Dyak i Błożno, których herbu Długosz nie podał, mogą być zatem i Ostojczykowie między nimi (Lib. Benef.). Piotr, syn Klemensa. 1414 r. na uniwersytecie krakowskim. Jakób, w latach 1546-1563 administrator dóbr Mikołaja Reja. W 1578 roku Domaradzice posiadali: Zacharyasz, Rafał, Andrzej, Marcin, Jan, Mikołaj Błożno i Slezak (Paw.). Mikołaj, dworzanin Sieniawskiego, żonaty 1572 r. z Teodorą Pociejówną. Synowie jego: Zacharyasz, Jan, Krzysztof i Zygmunt (M. 109 f. 842 i Wyr. Lub. 59 f. 1413). Maciej Szczęsny, syn Stanisława i Doroty z Orłowskich, właściciel Domaradzic 1635 r., ma sumę u Orłowskiego (Zap. Lub. 35 f. 165; Gr. Przed. 70 f. 666). Daniel, syn Macieja, zeznał 1691 r. zapis dożywocia. z żoną. Jadwigą Tyszkowską (Perp. Czers. 14 C f. 55). Tu pewno należą: Wojciech, pisarz grodzki żydaczowski 1627 r.; Wojciech, pisarz grodzki trembowelski 1642 r. i Jakób, burgrabia lwowski 1627 r. Andrzej z województwem lubelskiem, a Zygmunt z ziemią przemyską, podpisali obiór króla Michała. Aleksander Domaradzki (v. Domaracki), h. Ostoja, wziął 1630 r. w zastaw Borysowo z dóbr Szkłowskich, w orszańskiem. Synowie jego: Dominik i Szymon, posiadali część w Krasulinie 1693 r. Józef, Michał, Floryan i Maciej z synami: Jakóbem i Janem, synowie Jana, Aleksander z synem Jakóbem, Grzegorz z synem Maciejem i Leon, synowie Grzegorza, Paweł z synami: Janem, Jerzym i Andrzejem, syn Michała, wnukowie Szymona, wywiedli się ze szlachectwa h. Ostoja, w ziemstwie orszańskiem, 1774 r. Maciej Janowicz, miał jeszcze synów: Pawła i Teodora, a Floryan - Pawła i Jana (Herb. Orszański; Ist. Jur. Mat. XXVIII). Piotr, Franciszek i Jan, udowodnili pochodzenie swoje szlacheckie w sądzie lwowskim ziemskim 1782 r. Waleryan, Feliks i Ludwik, synowie Jana, zapisani zostali do ksiąg szlacheckich galicyjskich, w latach 1828-1852. Michał, Feliks, Wojciech i Eustachy, synowie Franciszka, 1832 r., a Michał, syn Piotra, 1837 r. Jan w sądzie pilźnieńskim, a Bazyli i Jan, w sadzie trembowelskim, wylegitymowali się ze szlachectwa 1782 r. (Goł.). Antoni, cześnik dobrzyński, pozwał 1757 r. ks. Wąsowicza, proboszcza w Lubczy i innych, w sprawie zapisów testamentowych swego brata młodszego Adama (Gr. Nowokorcz.)⁴.

• Kasper Niesiecki także wspomniał Ostojów Domaradzkich w swoim „Herbarzu polskim”. Pisał on: Domaradzki herbu Ostaja, w Sandomierskiem województwie. Domaradzka była za Mikołajem dziedzicem na Borowie Borowskim herbu Abdank. Antoni tych czasów kwitnie na Rusi, którego z Marianny Leszczyńskiej dwóch synów Józef i Piotr⁵.

• Józef Krzepela, prawnik, heraldyk i genealog, który prowadził badania nad rozsiedleniem szlachty na ziemiach polskich (podobnie jak Paprocki, Niesiecki i Boniecki) widział Domaradzkich herbu Ostoja osiadłych w województwie sandomierskim⁶.

Zacni przedstawiciele rodziny Domaradzkich

• Wojciech Domaradzki (zm. po 1642) – pisarz grodzki żydaczowski, pisarz grodzki trembowelski.
• Jakób Domaradzki (zm. po 1627) – burgrabia lwowski.
• Antoni Domaradzki (zm. po 1757) – cześnik dobrzyński.
• Jerzy Jan Domaradzki (1895-1961) – żołnierz legionów polskich, kapitan Wojska Polskiego II Rzeczpospolitej.

Majątki ziemskie Domaradzkich

Domaradzice, Kramarzówka, Prosna (obecnie część wsi Kramarzówka), Kołodziejów, Denysów, Wola Dołhołucka, Stanimirz, Wołowe, Pohorylce, Dobrzany,

Przypisy

1. A. Władysławiusz, Przygody Y Sprawy Trefne Lvdzi Stanv Wszelakiego : Z ktorych Przestrog potrzebnych każdy nauczyć się y czytaiąc ie drugich rozśmieszyć może, (sygn. BJ St. Dr. 311256 I), Lubcz 1613, k. 1v.
2. J. Długosz, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, t. II, Kraków 1864, s. 330, 331.
3. B. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1584, s. 372.
4. A. Boniecki, A. Reiski, Herbarz polski, t. IV, Warszawa 1901, s. 367, 368.
5. K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. III, Lipsk 1839, s. 370.
6. J. Krzepela, Małopolskie rody ziemiańskie, Kraków 1928, s. 25; J. Krzepela, Księga rozsiedlenia rodów ziemiańskich w dobie jagiellońskiej, Kraków 1915, s. 256, 257.

Bibliografia

• J. Długosz, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, t. II, Kraków 1864, s. 330, 331.
• B. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1584, s. 372.
• K. Niesiecki, Herbarz polski, wyd. J. N. Bobrowicz, t. III, Lipsk 1839, s. 370.
• S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. III, Warszawa 1906, s. 219, 220.
• A. Boniecki, A. Reiski, Herbarz polski, t. IV, Warszawa 1901, s. 367, 368.
• O. Chorowiec, Herbarz szlachty wołyńskiej, t. I, Radom 2012, s. 110, 111, t. III, Radom 2014, s. 95.
• J. Krzepela, Małopolskie rody ziemiańskie, Kraków 1928, s. 25.
• J. Krzepela, Księga rozsiedlenia rodów ziemiańskich w dobie jagiellońskiej, Kraków 1915, s. 256, 257.
• Z. Pusłowski, Spis alfabetyczny szlachty polskiej w Galicji, (sygn. BJ Rkp. Przyb. 744/99), k. 13.
• S. Korwin Kruczkowski, Poczet Polaków wyniesionych do godności szlacheckiej przez monarchów austrjackich w czasie od roku 1773 do 1918, Lwów 1935, s. 26.
• R. Marcinek, K. Ślusarek, Materialy do genealogii szlachty galicyjskiej, Kraków 1996, s. 110.
• Poczet szlachty galicyjskiej i bukowieńskiej, Lwów 1857, s. 53.
• Źródła Dziejowe, t. XVIII, cz. 1, Warszawa 1902, s. 18, 46, 147, cz. 2, Warszawa 1903, s. 307, 308.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, Warszawa 1880, s. 957.
• A. Władysławiusz, Przygody Y Sprawy Trefne Lvdzi Stanv Wszelakiego : Z ktorych Przestrog potrzebnych każdy nauczyć się y czytaiąc ie drugich rozśmieszyć może, (sygn. BJ St. Dr. 311256 I), Lubcz 1613, k. 1v.
• Z. Anusik, Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, [w:] Przegląd Nauk Historycznych 2012, R. XI, nr 2, s. 70, 73, 74.
• A. Skowron, Władysław Domaradzki zapomniany notariusz z Dąbrowy (od 7 lutego 1937 r. Dąbrowa Tarnowska), [w:] Rocznik Tarnowski, 2017-2018/21-22, s. 26-31.
• Wikipedia: Domaracki.