Historia rodziny Nyko

Nyko (Niko, Nyka, Nyk) – odwieczna szlachta, stara rycerska rodzina, zacna i dla Rzeczypospolitej Obojga Narodów wielce zasłużona, pieczętująca się herbem Ostoja, należąca do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców).

Pochodzenie rodziny Nyko herbu Ostoja

• Nyko herbu Ostoja – szlachta Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Osiedleni byli na Wołyniu, gdzie przedstawiciele tej rodziny wylegitymowali się ze szlachectwa w XIX wieku. Byli to: Michał Hieronim, Karol Stefan i Emilian Polidor, synowie Wojciecha, wnukowie Jana Nyko w roku 1839; Karol Józef i Polidor Eugeniusz, synowie Emiliana Polidora, wnukowie Wojciecha w roku 1842; Erazm Wojciech, syn Karola Stefana, wnuk Wojciecha w roku 1858; Michał Kazimierz, syn Emiliana Polidora, wnuk Wojciecha w roku 1861; August Zygmunt Karol Dominik, syn Erazma Wojciecha, wnuk Karola Stefana w roku 1878; Kazimierz Jakub, syn Michała Kazimierza, wnuk Emiliana Polidora w roku 1885; Augustyn, syn Michała Kazimierza, wnuk Emiliana Polidora w roku 1889¹.

• Etymologia nazwiska rodziny Nyko (Niko, Nyka, Nyk) może mieć związek z imieniem Mikołaj, Nikołaj, grec. Nikolaos, łac. Nicolaus².

Znani przedstawiciele rodziny Nyko herbu Ostoja

• Tomasz Nyko (zm. po 1758) – ksiądz, doktor obojga praw, kanonik łucki, publiczny notariusz apostolski i prepozyt brański, prałat brzeski, kopista akt ks. bpa A. Naruszewicza.
• Wojciech Nyko (Nyka) (zm. 1832) – porucznik 5 pułku przedniej strarzy Wojsk Koronnych, sztabsrotmistrz kawalerii w powstaniu kościuszkowskim. Syn Jana Nyko. Mąż Magdaleny z Dubieckich.
• Apolinary Nyko (1804-1852) – major 1 ppl w powstaniu listopadowym, członek Sprzysiężenia Wysockiego, otrzymał Krzyż Złoty Virtuti Militari, po upadku powstania jego majątek uległ konfiskacie. Uczestniczył w Wiośnie Ludów, służył w Legii Cudzoziemskiej, za co został odznaczony Legią Honorową. Syn Wojciecha i Magdaleny z Dubieckich.
• Michał Hieronim Nyko (ur. 1805) – dziedzic Horbakowa. Syn Wojciecha i Magdaleny z Dubieckich. Mąż Marianny Wigury.
• Karol Stefan Nyko (1808-1887) – dziedzic Olibowa, Żarnowa i Janiewicz. Syn Wojciecha i Magdaleny z Dubieckich. Mąż Pauliny z Frankowskich.
• Emilian Polidor Nyko (ur. 1809) – dziedzic Ustanówka. Syn Wojciecha i Magdaleny z Dubieckich. Mąż Anieli Berhan.
• Krystyna z Nyków Karwicka (1841-1898) – małżonka Józefa Dunin-Karwickiego, pisarza i autora pamiętników. Córka Karola i Pauliny z Frankowskich.
• Adela z Wroczyńskich Nyko (zm. po 1907) – dziedziczka Kamionki, Koszelowa, Tokarów i Kosiniowa. Małżonka Erazma Zygmunta Nyko.

Majątki ziemskie rodziny Nyko herbu Ostoja

Kamionka Korecka, Koszelów (obecnie wieś nie istnieje), Mucharów, Tokarów, Żornów, Jankiewicze, Janiewicze, Kosiniów, Olibów, Horbaków, Bryków, Ustanówek (obecnie część wsi Jeziórko).

Przypisy

1. Spis szlachty guberni wołyńskiej, Żytomierz 1906, s. 370.
2. IJPPAN, hasło: Nyk.

Źródła i literatura

• Spis szlachty guberni wołyńskiej, Żytomierz 1906, s. 370.
• M. Machynia, C. Srzednicki, Oficerowie wojska koronnego 1777-1794. Spisy. Sztaby i kawaleria, Kraków 2002, s. 467, 468, 476.
• R. Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. III, Warszawa 1998, s. 213, 214.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, (praca zbiorowa), Warszawa 1880–1902, t. III, s. 780; t. IV, s. 484; t. VI, s. 789; t. XII, s. 359; t. XIV, s. 835; t. XV, cz. 1, s. 634; t. XV, cz. 2, s. 53; t. XV, cz. 2, s. 135.
• S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. XII, Warszawa 1915, s. 208.
• A. Krosnowski, Almanach Historique ou Souvenir de l'Emigration Polonaise, Paryż 1837-1838, s. 276.
• A. Pospiszil, Krótka monografia rodziny Zdziechowskich h. Rawicz, [w:] Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, t. XIV (XXV), 2015, s. 112.
• Powszechny Dziennik Krajowy, 1830, nr 341, s. 1701.
• Z. Romaniuk, Brańsk. Dzieje miasta, t. I, s. 287.
• J. Siedlecki, Kościół katolicki w Brańsku w XV-XVIII wieku, Ziemia Brańska, 2/3, 1990/1991, s. 23.
• Ks. Eugeniusz Beszta-Borowski, Dzieje parafii katolickiej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja w Bielsku Podlaskim, Drohiczyn 2012, s. 184
• W. Tokarz, Sprzysiężenie Wysockiego i noc listopadowa, Kraków 1925, s. 15, 133, 141, 148, 153, 193, 239, 240, 256.
• T. Epsztein, Polska własność ziemska na Ukrainie, Warszawa 2008, s. 364, 438, 495, 500, 501.
• K. Pułaski, Kronika Polskich rodów szlacheckich Podola, Wołynia i Ukrainy, Brody 1911, s. 97.
• J. Dunin-Borkowski, Almanach błękitny. Genealogia żyjących rodów polskich, Lwów-Warszawa 1909, s. 273.
• J. Dunin-Karwicki, Wspomnienia Wołyniaka, Lwów 1897, s. 89, 90, 196, 197, 199, 232, 241, 244.
• Kurier Litewski, nr 59, 1818, s. 4.
• Gazeta Lwowska, nr 58, 1898, s. 3.
• Gazeta Olsztyńska, nr 4, 1887, s. 4.
• Echa Przeszłości, X, 2009, s. 96, 105; XXII/II, 2021, s. 154.
• IJPPAN, hasło: Nyk.