Historia rodziny Owsianych

Herb Ostoja Owsianych z XIX w.¹

Owsiany – odwieczna szlachta, stara rycerska rodzina, zacna i dla Rzeczypospolitej Obojga Narodów wielce zasłużona, pieczętująca się herbem Ostoja, należąca do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców).

Pochodzenie rodziny Owsianych herbu Ostoja

• Owsiany herbu Ostoja – szlachta Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Osiedleni byli w Wielkim Księstwie Litewskim, gdzie przedstawiciele tej rodziny wylegitymowali się ze szlachectwa w XIX wieku. Byli to: Marcin, Stanisław i Mateusz Owsiani, synowie Michała, wnukowie Dominika; Józef, Tadeusz, Alojzy, Jan i Kazimierz Owsiani, synowie Mateusza, wnukowie Michała, prawnukowie Dominika; Stanisław, Władysław, Józef i Michał Owsiani, synowie Adama, wnukowie Piotra, prawnukowie Stanisława¹.

Znani przedstawiciele rodziny Owsianych herbu Ostoja

• Bogusz Owsiany (zm. po 1581) – dworzanin JKM, pkomorzy nowogrodzki, właściciel dóbr Dziewagoła. Syn Aleksandra Owsianego.
• Jan Owsiany (zm. ok. 1600) – sekretarz JKM. Syn Bogusza Owsianego.
• Samuel Owsiany (zm. po 1621) – właściciel Podoroska. Syn Jana Owsianego, sekretarza JKM.
• Marcin Owsiany (zm. po 1643) – stolnik lidzki.
• Adam Owsiany (zm. przed 1649) – marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego, sędzia ziemski lidzki, podsędek lidzki, poseł na sejm.
• Daniel (Elisiej) Owsiany (zm. 1657) – pisarz ziemski wołkowyski, podsędek wołkowyski.
• Krzysztof Kazimierz Owsiany (zm. po 1668) – stolnik lidzki.
• Jerzy Owsiany (zm. po 1669) – podstoli wołkowyski.
• Jan Owsiany (zm. po 1671) – ksiądz, kanonik smoleński, proboszcz tołoczyński.
• Kanimierz Owsiany (zm. po 1674) – towarzysz husarski.
• Jan Leon Owsiany (zm. po 1676) – podstoli wołkowyski, stolnik wołkowyski.
• Aleksander Owsiany (zm. po 1678) – podstoli wołkowyski.
• Hieronim Owsiany (zm. po 1703) – stolnik wołkowyski.
• Stanisław Owsiany (zm. po 1704) – dworzanin JKM, stolnik smoleński.
• Benedykt Aleksander Owsiany (zm. po 1707) – stolnik lidzki.
• Jan Owsiany (zm. po 1709) – podstoli wołkowyski.
• Aleksander Owsiany (zm. po 1710) – miecznik wołkowyski.
• Jan Albrycht Owsiany (zm. po 1711) – podstoli wołkowyski, chorąży wołkowyski, podkomorzy wołkowyski.
• Feliks Owsiany (zm. po 1738) – swkretarz pieczęci Wielkiego Księstwa Litewskiego, derewniczy wileński.
• Daniel Owsiany (zm. po 1738) – podczaszy wołkowyski, cześnik wołkowyski.
• Feliks Stanisław Owsiany (zm. po 1756) – cześnik wołkowyski, chorąży petyhorski.
• Aleksander Owsiany (zm. po 1760) – miecznik wołkowyski.
• Dominik Piotr Owsiany (zm. po 1767) – podstoli wołkowyski, wojski wołkowyski.
• Stanisław Owsiany (zm. po 1772) – podstoli wołkowyski.
• Adam Owsiany (zm. po 1788) – skarbnik lubaczewski.
• Feliks Owsiany (zm. po 1788) – cześnik wiłkomierski.
• Antoni Owsiany (zm. po 1790) – podpułkownik wojsk litewskich, komisarz cywilno-wojskowy.
• Piotr Owsiany (zm. po 1791) – uczestnik sejmików kowieńskich.
• Jan Owsiany (ur. ok. 1807) – sekretarz, buchalter przy Dyrekcji Szkolnej Wileńskiej. Syn Jakuba Owsianego.
• Józef Owsiany (zm. po 1882) – dziedzic dóbr Szatnie. Syn Adama Owsianego.
• Ryszard Ostoja-Owsiany (1880-1956) – urzędnik państwowy, społecznik, orędownik spraw kresowych na Pomorzu. Syn Edwarda i Julii Urbanowicz.
• Adam Ostoja-Owsiany, ps. Ostoja (1898-1963) – rotmistrz, mjr rez. Wojska Polskiego, uczestnik wojny bolszewickiej i II wojny światowej. Odznaczony Krzyżem Niepodległości, dwukrotnie Krzyżem Walecznych i srebrnym Krzyżem Zasługi. Syn Bronisława i Zofii z Opalińskich.
• Leszek Michał Owsiany (1919-2008) – pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, w 300 dywizjonie bombowym „Ziemi Mazowieckiej” i 1586 eskadry specjalnego przeznaczenia, weteran II wojny światowej.
• Andrzej Antoni Ostoja-Owsiany (1931-2008) – polityk i pisarz, działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL, przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi I kadencji, poseł na Sejm II kadencji (KPN), senator IV kadencji (AWS).

• 

  Pieczęć Bogusza Owsianego z XVI w. Zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie, sygn. 943 Perg.

Majątki ziemskie rodziny Owsianych herbu Ostoja

Dziewagoła, Podorosk, Annopol, Ejrymajcie, Taboryszki (dawniej Merecz), Szatnie.

• 

  Dziewagoła, majątek Owsianych w XVI w. Fragment Wojenno-topograficznej mapy Europejskiej Rosji (wykonanej w latach 1845-1889).

• 

  Ejrymajcie, majątek Owsianych w XIX w. Fragment Wojenno-topograficznej mapy Europejskiej Rosji (wykonanej w latach 1845-1889).

Przypisy

1. LVIA, zesp. 391, inw. 8, vol. 2574, Rodowód Owsianych h. Ostoja, k. 2-4v.

Źródła i literatura

• C. Malewski, Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. Powiaty lidzki, oszmiański i wileński, Warszawa 2016, s. 156, 694, 904.
• C. Malewski, Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. Powiat święciański i trocki, Warszawa 2022, s. 150, 372.
• S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. XIII, Warszawa 1916, s. 134, 135.
• J. Ciechanowicz, Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. IV, Rzeszów 2001, s. 291.
• B. Starzyński, Herby Rzeczypospolitej Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Tom 9 (Familie litewskie), BJ Rkp. 7014 III, 1875-1900, k. 74v.
• W. Wijuk Kojałowicz, Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza herbarz rycerstwa W. X. Litewskiego tak zwany Compendium czyli o klejnotach albo herbach, których familie stanu rycerskiego w prowincyach Wielkiego Xięstwa Litewskiego zażywają, Kraków 1897, s. 206, 207.
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. I, Województwo wileńskie XIV-XVIII wiek, red. A. Rachuba, Warszawa 2004, s. 703.
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. VI, Ziemia nowogródzka i województwo nowogródzkie XV-XVIII wiek, red. A. Rachuba, Warszawa 2024, s. 483, 484.
• Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IV, Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV-XVIII wiek, red. A. Rachuba, Warszawa 2003, s. 383.
• Rejestry popisowe pospolitego ruszenia szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1621 roku, oprac. A. Rachuba, Warszawa 2015, s. 117.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, (praca zbiorowa), Warszawa 1880–1902, t. XV, cz. 1, s. 33, 469; t. XV, cz. 2, s. 649, 650.
• A. Walden, Marszałkowie świeccy Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1633-1648, [w:] Czasopismo Prawno-Historyczne, t. LXV, 2013, z. 1, s. 146, 153, 158, 163, 169.
• M. Jusupović, Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733-1795, Warszawa 2019, s. 372, 417, 418, 423,

436, 472, 474, 476, 479, 481.

• J. Maroszek, Prawa i przywileje miasta i dóbr ziemskich Zabłudów XV-XVIII w., Białystok 1994, s. 77.
• Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976-1989, red. G. Waligóra, t. 3, Warszawa 2019, s. 389.
• FUNDACJI OBCHODÓW 100. ROCZNICY ODZYSKANIA PRZEZ POLSKĘ NIEPODLEGŁOŚCI.
• Muzeum Narodowe w Krakowie, sygn. 943 Perg. (Bogusz Oleksiejewicz Owsiany dworzanin królewski sprzedaje Pawłowi Iwanowiczowi Sapieże wojewodzie nowogródzkiemu za 2 tysiące kop groszy litewskich dobra Dziewagoła >Diewiagoła< położone niedaleko Kowna, które niegdyś nabył od Fiodora i Konstantego Kuncewiczów. Grodno 1568, 3 czerwca).
• LVIA - Lietuvos valstybės istorijos archyvas (Państwowe Archiwum Historii Litwy w Wilnie), zesp. 391, inw. 8, vol. 2574, Rodowód Owsianych h. Ostoja, k. 2-4v.