Historia rodziny Kowalskich: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 12 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| + | [[Plik:Ostoja wyciety.jpg|180px|right|]] | ||
[[Plik:English flag.png|link=History of Kowalski family|20px]] | [[Plik:English flag.png|link=History of Kowalski family|20px]] | ||
| − | |||
'''[[Kowalski]]''' – [[odwieczna szlachta]], stara [[Rycerstwo|rycerska]] rodzina, zacna i dla Polski wielce zasłużona, pieczętująca się [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostoja_(herb_szlachecki) herbem Ostoja], należąca do heraldycznego rodu [https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3d_Ostoj%C3%B3w_(Mo%C5%9Bcic%C3%B3w) Ostojów (Mościców)]. | '''[[Kowalski]]''' – [[odwieczna szlachta]], stara [[Rycerstwo|rycerska]] rodzina, zacna i dla Polski wielce zasłużona, pieczętująca się [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostoja_(herb_szlachecki) herbem Ostoja], należąca do heraldycznego rodu [https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3d_Ostoj%C3%B3w_(Mo%C5%9Bcic%C3%B3w) Ostojów (Mościców)]. | ||
| − | ==Pochodzenie rodziny Kowalskich== | + | ==Pochodzenie rodziny Kowalskich herbu Ostoja== |
| − | Ostojowie Kowalscy najszerzej opisani zostali w ''Herbarzu polskim''<sup>1</sup> oraz w ''Rodzinie. Herbarzu polskim''<sup>2</sup>, gdzie wymieniani zostali zwłaszcza ci Kowalscy, którzy wylegitymowali się skutecznie ze szlachectwa z herbem Ostoja w Galicji. Jednak w tych publikacjach nie podano nazwy i lokalizacji miejscowości gniazdowej Kowalskich herbu Ostoja. Jedynie Józef Krzepela wskazał, że tą miejscowością jest [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kowala-Duszocina Kowala-Duszocina]<sup>3</sup> koło Radomia, w dawnym (przedrozbiorowym) [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dztwo_sandomierskie_(I_Rzeczpospolita) województwie sandomierskim] (będącym częścią [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%82opolska Małopolski]). Jednocześnie autor ten wspomniał, że Kowala-Duszocina jest również gniazdem Kowalskich herbu Abdank<sup>3</sup>. Niektórzy heraldycy pisali, że Kowalscy herbu Ostoja wywodzą się z ziemi lwowskiej, nie podając przy tym konkretnej lokalizacji miejscowości gniazdowej<sup>4</sup>. | + | Ostojowie Kowalscy najszerzej opisani zostali w ''Herbarzu polskim''<sup>1</sup> oraz w ''Rodzinie. Herbarzu polskim''<sup>2</sup>, gdzie wymieniani zostali zwłaszcza ci Kowalscy, którzy wylegitymowali się skutecznie ze szlachectwa z herbem Ostoja w Galicji. Jednak w tych publikacjach nie podano nazwy i lokalizacji miejscowości gniazdowej Kowalskich herbu Ostoja. Jedynie Józef Krzepela wskazał, że tą miejscowością jest [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kowala-Duszocina Kowala-Duszocina]<sup>3</sup> koło Radomia, w dawnym (przedrozbiorowym) [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dztwo_sandomierskie_(I_Rzeczpospolita) województwie sandomierskim] (będącym częścią [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%82opolska Małopolski]). Jednocześnie autor ten wspomniał, że Kowala-Duszocina jest również gniazdem Kowalskich herbu Abdank<sup>3</sup>. Niektórzy heraldycy pisali, że Kowalscy herbu Ostoja wywodzą się z ziemi lwowskiej, nie podając przy tym konkretnej lokalizacji miejscowości gniazdowej<sup>4</sup>. Najprawdopodobniej gniazdem Kowalskich herbu Ostoja była wieś [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kowalskie_(wojew%C3%B3dztwo_wielkopolskie) Kowalskie] koło Poznania. Wieś ta, wraz z sąsiednim Jerzykowem (Jurzykowem), była własnością Ostojów Jerzykowskich w XV wieku. W roku 1422 posiadał ją Adam de Kowalskie i Jurzykowo<sup>5</sup>. W II połowie XV wieku właścicielami wsi Kowalskie byli bracia Piotr i Aleksander Jerzykowscy herbu Ostoja (prawdopodobnie synowie wspomnianego wyżej Adama de Kowalskie i Jurzykowo), którzy czwartą część tej wsi sprzedali w 1487 roku<sup>6</sup>. Według Stanisława Kozierowskiego wieś Kowalskie była niegdyś posesją Czewojów, którzy potem przechodzili do Ostojów<sup>7</sup>. Warto tutaj zwrócić uwagę na bezsporne podobieństwo herbów [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ostoja_(herb_szlachecki) Ostoja] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Czewoja_(herb_szlachecki) Czewoja]. |
* | * | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
* | * | ||
| − | ==Znani przedstawiciele rodziny Kowalskich== | + | ==Znani przedstawiciele rodziny Kowalskich herbu Ostoja== |
* '''Walenty Kowalski''' (zm. po 1763) – darczyńca na rzecz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Kazimierza_i_klasztor_Si%C3%B3str_Mi%C5%82osierdzia_we_Lwowie klasztoru Sióstr Miłosierdzia we Lwowie]. Mąż Reginy Wilczyńskiej. | * '''Walenty Kowalski''' (zm. po 1763) – darczyńca na rzecz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Kazimierza_i_klasztor_Si%C3%B3str_Mi%C5%82osierdzia_we_Lwowie klasztoru Sióstr Miłosierdzia we Lwowie]. Mąż Reginy Wilczyńskiej. | ||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
</gallery> | </gallery> | ||
| − | ==Majątki ziemskie Kowalskich== | + | ==Majątki ziemskie Kowalskich herbu Ostoja== |
| − | [https://pl.wikipedia.org/wiki/ | + | [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kowalskie_(wojew%C3%B3dztwo_wielkopolskie) Kowalskie], Przedrzymichy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Przedrzymichy_Wielkie Wielkie] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Przedrzymichy_Ma%C5%82e Małe], Czernichowce koło [https://pl.wikipedia.org/wiki/Brody_(obw%C3%B3d_lwowski) Brodów]. |
<gallery> | <gallery> | ||
| Linia 47: | Linia 47: | ||
<br><small>5. ''Teki Dworzaczka'' - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 2, 1762 (Nr. 7 zs) 1422.</small> | <br><small>5. ''Teki Dworzaczka'' - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 2, 1762 (Nr. 7 zs) 1422.</small> | ||
<br><small>6. ''Teki Dworzaczka'' - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 1, 6376 (Nr. 1387) 1487.</small> | <br><small>6. ''Teki Dworzaczka'' - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 1, 6376 (Nr. 1387) 1487.</small> | ||
| + | <br><small>7. S. Kozierowski, ''Badania nazw topograficznych: T. 4. Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski (A–Ł)''. Poznań 1921, s. 402; S. Kozierowski, ''Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski'', t. P–Ż, Poznań 1928, s. 336, 339.</small> | ||
==Źródła i literatura== | ==Źródła i literatura== | ||
| Linia 58: | Linia 59: | ||
* E. Sęczys, ''Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861'', Warszawa 2007, s. 328. | * E. Sęczys, ''Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861'', Warszawa 2007, s. 328. | ||
* ''Źródła dziejowe'', t. XII, Warszawa 1883, s. 160; t. XIV, Warszawa 1886, s. 300, 301; t. XV, Warszawa 1886, s. 471. | * ''Źródła dziejowe'', t. XII, Warszawa 1883, s. 160; t. XIV, Warszawa 1886, s. 300, 301; t. XV, Warszawa 1886, s. 471. | ||
| + | * S. Kozierowski, ''Badania nazw topograficznych: T. 4. Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski (A–Ł)''. Poznań 1921, s. 402. | ||
| + | * S. Kozierowski, ''Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski'', t. P–Ż, Poznań 1928, s. 336, 339. | ||
* W. J. Skowroński, ''Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI-XIX w. (ułożone alfabetycznie według nazwisk): K'', cz. II, Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 71. | * W. J. Skowroński, ''Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI-XIX w. (ułożone alfabetycznie według nazwisk): K'', cz. II, Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 71. | ||
* A. Sypek, ''O pamiętnikach inż. Tadeusza Kowalskiego'', [w:] Rocznik Tarnowski, 2017-2018/21-22, s. 89-97. | * A. Sypek, ''O pamiętnikach inż. Tadeusza Kowalskiego'', [w:] Rocznik Tarnowski, 2017-2018/21-22, s. 89-97. | ||
Aktualna wersja na dzień 18:19, 18 lip 2026
Kowalski – odwieczna szlachta, stara rycerska rodzina, zacna i dla Polski wielce zasłużona, pieczętująca się herbem Ostoja, należąca do heraldycznego rodu Ostojów (Mościców).
Pochodzenie rodziny Kowalskich herbu Ostoja
Ostojowie Kowalscy najszerzej opisani zostali w Herbarzu polskim1 oraz w Rodzinie. Herbarzu polskim2, gdzie wymieniani zostali zwłaszcza ci Kowalscy, którzy wylegitymowali się skutecznie ze szlachectwa z herbem Ostoja w Galicji. Jednak w tych publikacjach nie podano nazwy i lokalizacji miejscowości gniazdowej Kowalskich herbu Ostoja. Jedynie Józef Krzepela wskazał, że tą miejscowością jest Kowala-Duszocina3 koło Radomia, w dawnym (przedrozbiorowym) województwie sandomierskim (będącym częścią Małopolski). Jednocześnie autor ten wspomniał, że Kowala-Duszocina jest również gniazdem Kowalskich herbu Abdank3. Niektórzy heraldycy pisali, że Kowalscy herbu Ostoja wywodzą się z ziemi lwowskiej, nie podając przy tym konkretnej lokalizacji miejscowości gniazdowej4. Najprawdopodobniej gniazdem Kowalskich herbu Ostoja była wieś Kowalskie koło Poznania. Wieś ta, wraz z sąsiednim Jerzykowem (Jurzykowem), była własnością Ostojów Jerzykowskich w XV wieku. W roku 1422 posiadał ją Adam de Kowalskie i Jurzykowo5. W II połowie XV wieku właścicielami wsi Kowalskie byli bracia Piotr i Aleksander Jerzykowscy herbu Ostoja (prawdopodobnie synowie wspomnianego wyżej Adama de Kowalskie i Jurzykowo), którzy czwartą część tej wsi sprzedali w 1487 roku6. Według Stanisława Kozierowskiego wieś Kowalskie była niegdyś posesją Czewojów, którzy potem przechodzili do Ostojów7. Warto tutaj zwrócić uwagę na bezsporne podobieństwo herbów Ostoja i Czewoja.
Znani przedstawiciele rodziny Kowalskich herbu Ostoja
- Walenty Kowalski (zm. po 1763) – darczyńca na rzecz klasztoru Sióstr Miłosierdzia we Lwowie. Mąż Reginy Wilczyńskiej.
- Piotr Kowalski (zm. po 1782) – właściciel dóbr ziemskich w Przedrzymich koło Żółkwi. Legitymował się ze szlachectwa w sądzie ziemskim lwowskim w 1782 r. Syn Michała Kowalskiego i Marianny z Wołosowiczów Jaśniskich. Mąż Marianny Przedrzymirskiej.
- Jan Kowalski (zm. po 1782) – wylegitymowany ze szlachectwa w sądzie ziemskim lwowskim w 1782 r. Syn Michała Kowalskiego i Marianny z Wołosowiczów Jaśniskich.
- Atanazy Kowalski (zm. 1803) – ksiądz, proboszcz w Radenicach.
- Franciszek Salezy Ostoja-Kowalski (zm. po 1831) – powstaniec listopadowy, zesłany na Sybir, skonfiskowano mu majątek Czernichowce koło Brodów. Legitymował się ze szlachectwa w Wydziale Stanów galicyjskich, w 1820 r. Syn Marcina Ostoja-Kowalskiego. Wnuk Piotra Kowalskiego i Marianny Przedrzymirskiej.
- Felicjan Ostoja-Kowalski (zm. II poł. XIX w.) – prawnik, adwokat w Żółkwi. Syn Franciszka Salezego Ostoja-Kowalskiego.
- Kazimierz Erazm Ostoja-Kowalski (zm. 1923) – urzędnik Dyrekcji Skarbu we Lwowie, oficer w armii cesarskiej, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Był synem Felicjana Ostoja-Kowalskiego.
- Tadeusz Rajmund Ostoja-Kowalski (1911-2003) – inżynier, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, autor wspomnień pt. Historia mojego życia. Syn Kazimierza Ostoja-Kowalskiego i Eugenii z Riemierów.
- Ludmiła Ostoja-Kowalska (zm. 2014) – jedna z liderek strajku tarnowskich kobiet w obronie katechezy w szkołach w 1956 r. Małżonka Tadeusza Rajmunda Ostoja-Kowalskiego.
Majątki ziemskie Kowalskich herbu Ostoja
Kowalskie, Przedrzymichy Wielkie i Małe, Czernichowce koło Brodów.
Przedrzymichy, majątek Kowalskich h. Ostoja w XVIII w. Fragment mapy topograficznej Królestwa Galicji i Lodomerii z lat 1779–1783.
Przypisy
1. A. Boniecki, Herbarz Polski, Warszawa 1889-1913, t. XII, s. 20.
2. S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, Warszawa 1904-1931, t. VII, s. 347.
3. J. Krzepela, Małopolskie rody ziemiańskie, Kraków 1928, s. 47, Uzupełnienie tomu I-go, s. 5.
4. J. S. Dunin Borkowski, Spis nazwisk szlachty polskiej, Lwów 1887, s. 180; E. Żernicki-Szeliga, Der polnische Adel und die demselben hinzugetretenen andersländischen Adelsfamilien. General-Verzeichniss. Bd. 1, Hamburg 1900, s. 461; W. J. Skowroński, Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI-XIX w. (ułożone alfabetycznie według nazwisk): K, cz. II, Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 71.
5. Teki Dworzaczka - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 2, 1762 (Nr. 7 zs) 1422.
6. Teki Dworzaczka - Regesty: Grodzkie i ziemskie > Poznań > Rezygnacje > XV wiek > Część 1, 6376 (Nr. 1387) 1487.
7. S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych: T. 4. Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski (A–Ł). Poznań 1921, s. 402; S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. P–Ż, Poznań 1928, s. 336, 339.
Źródła i literatura
- A. Boniecki, Herbarz Polski, Warszawa 1889-1913, t. XII, s. 16-18, 20.
- S. Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, Warszawa 1904-1931, t. VII, s. 347.
- J. Krzepela, Małopolskie rody ziemiańskie, Kraków 1928, s. 47, Uzupełnienie tomu I-go, s. 5.
- Poczet szlachty galicyjskiej i bukowieńskiej, Lwów 1857, s. 121.
- J. S. Dunin Borkowski, Spis nazwisk szlachty polskiej, Lwów 1887, s. 180.
- E. Żernicki-Szeliga, Der polnische Adel und die demselben hinzugetretenen andersländischen Adelsfamilien. General-Verzeichniss. Bd. 1, Hamburg 1900, s. 461.
- E. Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861, Warszawa 2007, s. 328.
- Źródła dziejowe, t. XII, Warszawa 1883, s. 160; t. XIV, Warszawa 1886, s. 300, 301; t. XV, Warszawa 1886, s. 471.
- S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych: T. 4. Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski (A–Ł). Poznań 1921, s. 402.
- S. Kozierowski, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. P–Ż, Poznań 1928, s. 336, 339.
- W. J. Skowroński, Rody szlacheckie w Wielkopolsce w XVI-XIX w. (ułożone alfabetycznie według nazwisk): K, cz. II, Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, s. 71.
- A. Sypek, O pamiętnikach inż. Tadeusza Kowalskiego, [w:] Rocznik Tarnowski, 2017-2018/21-22, s. 89-97.
- B. Romaniewska, Oto historia lwowiaka: Tadeusz Ostoja Kowalski, [w:] Semper Fidelis, 2018, nr 2, s. 13-19.
- D. R. Ostoja-Kowalski, Effects of speech rate and elicitation methods on Polish Voice Onset Time, Amsterdam 2023.
- Teki Dworzaczka - Regesty.
- Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995, oprac. L. Grzebień SJ, Kraków 1996, hasło: Kowalski.
- M.J. Minakowski(a), Wielka Genealogia Minakowskiego(j), nazwisko: Kowalski.